Een recensie van een van de belangrijkste jeugdboeken ooit

‘Allereerst doet de vraag zich voor’, begon de grijze heer nu weer, ‘wat je vrienden er eigenlijk aan hebben, dat je er bent. Is het hun ergens van nut? Nee. Helpt het hun vooruit te komen, meer te verdienen, iets van hun leven te maken? Zeker niet. Help je ze bij hun streven tijd te sparen? Integendeel. Je hindert ze bij alles, je bent een blok aan hun been, je verpest hun vooruitgang!


Soms geeft iemand je een tip voor een boek waarvan je meteen weet dat je het móet lezen. Toen mijn vriendin Elise (dankjewel!) over Momo en de tijdspaarders van Michael Ende begon zei de titel me niets. Dat is eigenlijk gek, want de schrijver ken ik wel van Het oneindige verhaal. Én het is een vrij bekend jeugdboek. Ze vertelde me de boodschap van het boek en die motiveerde me direct om te gaan lezen. Dit gebeurde allemaal toen we de waarde van familie en vrienden bespraken. Tijd hieraan besteden heeft in het leven volgens ons veel prioriteit. Hoe dit terugkomt in het boek zal ik je na een korte samenvatting laten zien.

Momo woont in een klein amfitheater in de stad. Ze krijgt veel vrienden op bezoek vanwege een van haar grootste talenten: luisteren. Door te luisteren lost ze conflicten op tussen haar vrienden. Maar mensen beginnen minder vaak langs te komen. Enkel haar twee grote vrienden Gigi en Beppo ziet ze nog vaak. De reden dat er steeds minder vrienden langskomen is hun drukke leven. Ze “sparen tijd” via een tijdspaarbank en houden er daardoor weinig van over voor dit soort bezoekjes. Maar is het wel zo winstgevend als de tijdspaarbank het doet lijken?


4 lessen die je uit dit boek kunt halen

In Momo en de tijdspaarders zitten heel belangrijke lessen. Het boek is in 1975 geschreven en voorspelde ons hedendaagse overvolle bestaan. Veel van de gebeurtenissen uit het boek zijn in de afgelopen jaren nog meer werkelijkheid geworden. Voor mij zaten er daardoor 4 belangrijke lessen in het boek. Hiervoor gebruik ik zo veel mogelijk voorbeelden uit de eerste hoofdstukken van het boek, om spoilers te voorkomen ;).

Les 1: Economische groei betekent niet altijd dat iedereen erop vooruit gaat 
In het boek leven grijze heren. Zij motiveren mensen om tijd te gaan sparen. Hun slogan is dat het belangrijker is om zo veel mogelijk tijd te sparen dan om tijd ‘uit te geven’. Als ik de parallel trek met geld staan zij voor mij symbool voor de Wolfs of Wall Street en de aanjagers van sterke economische groei. We weten dat dit vaak ten koste gaat van arbeiders en kleine ondernemingen. Het zijn met name de grote ondernemingen die groeien, zodat de kloof tussen de rijke 1% en de rest van de wereld enkel toeneemt. En ook in dit boek is het niet helemaal duidelijk waar de ‘gespaarde tijd’ precies heen gaat en wie hier van profiteert. Zijn dat wel de mensen zelf?

Les 2: Blijf tijd vrij te maken voor wie je liefhebt
De enige manier om tijd te sparen is door te bezuinigen. Zo zeggen de grijze heren dat mensen hun tijd niet meer moeten stoppen in vriendschap, maar in werk. En ook tijdens het werken moet er bezuinigd worden. Een babbeltje met de klant zit er niet meer in. Dit doet mij denken aan de zorg en hoe ook hier bezuinigd wordt op tijd. Een verzorger moet tegenwoordig met zo min mogelijk tijd zo veel mogelijk cliënten aflopen. Ook in ons privéleven merk je soms een nadruk op snel snel snel. Maar we mogen de waarde van tijd en aandacht voor elkaar niet onderschatten.

Les 3: Leef in het hier en nu
Dit is lastig uit te leggen zonder al te veel weg te geven van het verhaal. Maar kort gezegd heeft het boek me eraan herinnerd om meer aandacht te hebben voor het hier en nu. Dit besef zit al in ons, maar we raken het in de loop van ons leven soms wat kwijt.

Les 4: Je hoeft niet altijd het laatste woord te hebben om iets te bereiken
Zoals ik al beschreef in de korte samenvatting kan Momo heel goed luisteren. Door alleen te luisteren lost ze conflicten op en kan ze mensen op andere gedachten brengen. Dit vind ik prachtig! Vaak lijkt het dat we mensen alleen helpen als we adviezen geven. Of dat we alleen beroemd en geliefd worden als we veel en groots praten. Dit boek laat mij zien dat goed kunnen luisteren misschien nog wel een van de belangrijkste eigenschappen is.

Dit is een boek met zo veel prachtige lessen dat het de status van een grote klassieker verdient. Ook de schrijfstijl is prettig hoewel het al wel enigszins ‘ouderwets’ is. Toch is de inhoud actueler dan ooit. Het boek is een aanrader voor zowel jong als oud die zin heeft in een mooi verhaal én een maatschappijkritische boodschap niet schuwt.

Korte recensie: Donkerblauwe woorden – Cath Crowley

Donkerblauwe woorden is een prachtige Young Adult-roman over vriendschap, liefde, verlies, geluk (terug)vinden. En het gaat over boeken, altijd goed. Een aanrader voor leeslustigen die houden van bijzondere vriendschappen en originele plottwisten!

Het verhaal gaat over Rachel en Henry. Zij waren beste vrienden, totdat Rachel hem een brief gaf vlak voordat ze verhuisde. Een belangrijke brief, maar Henry heeft er nooit op gereageerd … Vervolgens verliest Rachel haar broer, Cal. Door dit verdriet raakt Rachel geïsoleerd: ze verliest haar vriendje, haar vrienden en maakt haar school niet af.

Maar dan verhuist ze weer terug naar haar oude stad om een tijdje bij haar tante te gaan wonen. Wat zal er gebeuren als ze daar ook Henry weer ontmoet?

“Ik ben het niet met George eens. Ik wil niet zeggen dat we fantastisch zijn in de liefde, maar volgens mij is de hele wereld er behoorlijk shit in, dus statistisch gezien zijn we gemiddeld, en daar kan ik best mee leven.”

Wat ik vooral mooi vind aan het boek zijn de hoofdpersonages. Ze hebben heel leuke karakters en boeiende interesses. Rachel houdt van de zee en natuurwetenschappen en Henry kent veel gedichten uit zijn hoofd en is helemaal gek van boeken. Ook zijn zusje, George, is een ontzettend leuk personage. Ze is origineel en durft van zich af te bijten. Henry en George wonen al hun hele leven in een tweedehands boekwinkel. En niet zomaar een boekwinkel: in de boekwinkel is er de zogeheten brievenbibliotheek. Een hoekje met een kast vol boeken waar mensen dingen in mogen schrijven en brieven in mogen achterlaten voor andere lezers. Een groot deel van het verhaal valt hier ook op zijn plek, wat heel mooi gedaan is.

Het boek past ook in het rijtje met boeken over boekwinkels (klik hier voor mijn blog met meer tips over deze boeken). Naast de leuke inhoud van dit werk is ook de opmaak schitterend gedaan. Een aanrader!

Meer lezen?

Je kunt me ook volgen op sociale media:


Mijn eerste ervaring met een (leuke) boekenclub

Vorige week ben ik voor het eerst naar een live boekenclub gegaan. De Leuke Boekenclub mocht voor de eerste keer fysiek doorgang vinden in de bibliotheek van Utrecht. Omdat ik graag over boeken praat, greep ik deze kans natuurlijk aan en hier heb ik geen spijt van gekregen. Een hele avond gevuld met het uitwisselen van gedachtes over een goed boek: wat een walhalla!

De Leuke Boekenclub
Het boek in de schijnwerper was Liefde, als dat het is. De derde roman van de schrijver Marijke Schermer. Naast boeken schrijft zij ook toneelstukken en is ze ook regisseur. Het boek gaat over de personages Terri en David en hun twee kinderen, maar ook over Sev en Lucas. Terri voelt zich benauwd in haar huwelijk met David en besluit een affaire te beginnen met de vrije vogel Lucas. In het boek lees je hoe dit verloopt en hoe alle personages omgaan met deze veranderende situatie. Het is naar mijn idee vooral een boek over jezelf vinden (of in dit geval meer ‘zoeken’) in de liefde!

De Leuke Boekenclub heeft gezorgd voor een geslaagde avond. Het heeft me nieuwe inzichten over het boek gegeven. Daarnaast heeft het mij gemotiveerd om bij het volgende boek dieper te gaan nadenken tijdens het lezen (zie daarvoor ook mijn blog over ‘dieper lezen’).

De avond verliep rustig en werd goed gepresenteerd door drie presentatoren die de avond prettig stuurden. Via prikkelende vragen werden alle onderdelen van het boek besproken: van de cover, via de personages tot hoe het verhaal eindigt. Al analyserend gingen we ook samen de diepte in: waarom koos de schrijfster bijvoorbeeld voor de opbouw in seizoenen?

Het begon meteen spannend: iedereen werd gevraagd het boek een cijfer te geven. Aan het eind was er ook ruimte om jouw mooiste passage te delen. Benieuwd naar mijn cijfer en favoriete stuk, lees dan gauw verder! Wat we die avond allemaal hebben besproken, deel ik ook graag met jullie. Zo heb je in een notendop het beste van de boekenclub in één artikel.


Liefde, als dat het is
1. Perspectief
Wat Schermer zo knap gedaan heeft, is dat ze binnen één zin soms al van perspectief wisselt. Zo zit je aan het begin van de zin in het hoofd van Terri en na een paar woorden ineens in het hoofd van haar dochter. Dit was de hele groep opgevallen en we waren het er klassikaal over eens dat dit het boek sterk maakt.

2. Thema
Een vraag die speelde bij meerdere lezers was of het thema wel of niet ouderwets is. Het gaat over een gezin, een standaard gezin in een rijtjeshuis, dat uit elkaar valt. Is het nog wel van deze tijd om hier zo uitgebreid over te schrijven of heeft het iets ouderwets om een heel boek te wijden aan het concept ‘een gebroken gezin’.

3. Personages
Er was een meningsverschil over het personage Terri. Is ze onsympathiek of is het heel goed te verklaren waarom ze zich zo gedraagt en voel je hier als lezer juist sympathie voor? De conclusie was dat het misschien afhankelijk is van je eigen levensfase of -stijl in hoeverre je haar onsympathiek vindt. Daarnaast kwam de vraag in welk personage we ons het meest herkenden. Het leuke was dat alle personages wel één keer werden vertegenwoordigd!

4. Titel
Als laatste kwam ook de titel aan bod. Want het gaat over liefde, tenminste, áls dat het is. Komt er eigenlijk wel liefde in het boek voor? Hierover verschilden ook de meningen. Zelf vond ik dat het erg opviel hoe weinig er échte liefde geuit werd naar elkaar. De relaties leken meer op experimenten of juist op gewoontes dan dat er pure liefde uit naar voren kwam.

De moeite waard!
En dan nu het cijfer. Ik besloot een 8 te geven, omdat ik Liefde, als dat het is waardeer als een krachtig en goed geschreven boek. Bovendien las het heel plezierig. Je wordt echt de familie ingezogen en door de perspectiefwisselingen word je meegenomen in de gedachtewereld van alle personages. Het gemiddelde cijfer van de boekenclub was wisselend, maar de meeste cijfers waren wel voldoende en er zaten zelfs een paar negens tussen!

Mijn mooiste, of eigenlijk interessantste, passage uit het boek heeft betrekking op het moment dat Terri twijfelt of ze nog wel van haar dochters houdt. Klinkt heftig hè! Maar wie zegt dat dit echt onmogelijk is?

Kan dat? Kan je op een dag wakker worden en de liefde kwijt zijn? Is ze gek aan het worden? Is liefde een gewoonte? Of een wilsbesluit? Is er iets, iets echt, waar?

De Leuke Boekenclub is een terugkerende club die ik zeker vaker ga bezoeken. Doe je mee? Het boek dat gelezen gaat worden is altijd ruim op tijd bekend waardoor er genoeg tijd is om het te lezen. Mocht je ook in Utrecht wonen en graag praten over boeken, meld je dan aan via de website van de bibliotheek of word lid van de Facebook-groep

Meer lezen over Marijke Schermer en haar boek? De NRC heeft nog een mooi interview met haar gepubliceerd.

Ben jij weleens naar een boekenclub geweest? Zo ja, wat zijn jouw ervaringen?