7x tips voor Japanse boeken en films

Books let you travel without moving your feet. Ondanks dat ik nog nooit in Japan ben geweest heb ik het gevoel dat ik er toch af en toe ben door boeken en films. Wat voor mij karakteristiek is aan Japanse boeken en films, zijn de teruggetrokken karakters, de ingetogen sfeer en de mysterieuze wendingen in het verhaal. Vooral de bijzondere sfeer geeft mij altijd veel lees- en kijkplezier. Een échte Japan-kenner ben ik (nog) niet, maar mijn read– en watch-lijst raakt steeds voller met Japanse titels en schrijvers.

Ik geef je vijf tips over boeken van verschillende schrijvers en twee tips voor films. Omdat we nu allemaal even niet naar verre landen reizen, lijkt me dit het perfecte moment om deze boeken en films met jullie te delen. Zo kun je je onderdompelen in de Japanse cultuur en in deze tijd toch nog een beetje reizen naar een plek waar je ooit geweest bent, misschien nog naar toe wilt of gewoon meer van wilt weten. 

Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween – Franco Faggiani
De eerste tip is officieel geen Japans boek, want de schrijver is Italiaans. Toch speelt het hele boek zich af in Japan en komt er veel langs over de geschiedenis, de cultuur en geografie van Japan. Het boek is deels gebaseerd op een waargebeurd verhaal. De schrijver vond namelijk een verhaal van een marathonloper die meer dan 50 jaar heeft gedaan over de marathon. Als je je afvraagt hoe dit heeft kunnen gebeuren, raad ik je zeker aan dit boek te gaan lezen. 😉 Omdat de schrijver verder niet veel kon vinden over deze marathonloper is het grootste deel van het boek verzonnen en fictief.
Toen ik net begon in het boek, raakte ik soms wat gedesillusioneerd door de ontzettend lange zinnen met overdreven veel bijzinnen. Maar toen ik wat verder in het boek raakte, zorgde deze zelfde schrijfstijl ervoor dat ik op een soort meditatieve manier door het boek heen kon ‘stromen’ – sorry voor deze wat zweverige omschrijving van lezen. De schrijfstijl is poëtisch en er staan veel natuurbeschrijvingen in het boek. Iets wat bijvoorbeeld veel terugkomt zijn de kami’s: natuurgeesten die in natuurlijke elementen leven, zoals in een boom. De hoofdpersoon heeft veel ontzag voor deze kami’s. Daarnaast werkte de hoofdpersoon meer dan 14 jaar als een soort tuinman van een bos van kersenbloesem. Dat is práchtig om over te lezen en ik zag het bos heel vaak goed voor me. Terwijl ik op de bank uitkeek naar de roze blaadjes van een bloesemboom op de binnenplaats achter mijn huis, genoot ik van de mooie omschrijvingen in dit boek. Voor de natuurliefhebber die geïnteresseerd is in Japanse cultuur is dit boek dus echt een aanrader.

In de Japanse traditie heeft elk klein natuurfenomeen een eigen naam. Kouyou, bijvoorbeeld, verwijst naar de kleurverandering van de bladeren, en kusamomiji naar de vurige kleur van de grasstengels in de herfst.

De laatste kinderen van Tokyo – Yoko Tawada
Over dit boek heb ik al een recensie geschreven die je hier kunt vinden. Het is een bijzonder verhaal, verpakt in een moderne, originele dystopie: dit is een verhaal waarin de toekomst níet zo rooskleurig wordt geschetst. Wat ik zo goed vond aan het boek is dat het een compleet nieuwe wereld schetst, maar je je tegelijkertijd wel kunt herkennen in de personages en het daardoor toch realistisch lijkt. Een kritiekpuntje dat ik heb gehoord is dat die ‘nieuwe wereld’ de hele tijd uitgebreid wordt omschreven, zonder dat het met beeldende woorden wordt getoond. Dat vond ik zelf in dit geval niet zo erg, want ik wilde tijdens het lezen ook graag weten hoe die toekomstige wereld in elkaar zat. Maar dit moet je dus wel aanspreken.

Haruki Murakami
Zoals je wellicht is opgevallen, staat er alleen een schrijver boven deze alinea. 😉 Ik kan je namelijk veel boeken van Murakami aanraden. Vooral de boeken die hij wat eerder in zijn carrière heeft geschreven zijn echt prachtig: deze boeken vallen voornamelijk binnen het genre magisch realisme. Alleen die naam al toch!? Ik heb het dan onder andere over zijn boeken Spoetnikliefde en After dark. Norwegian wood vond ik ook mooi, maar van zijn eerdere werken is dit niet de mooiste.
Tijdens het lezen van zijn boeken kon ik helemaal wegdromen bij de cultuur die in de boeken wordt omschreven. De vaak afstandelijke en eenzame personages gaven me ook een soort rust tijdens het lezen, waardoor het een van de weinige boeken waren die ik, toen ik wat jonger was, uit wilde lezen. Even een feitje tussendoor over mij: van de puberteit tot mijn 20ste las ik vrij weinig fictie, maar de boeken van Haruki Murakami konden mij dus wél boeien.

Reisverslag van een kat – Hiro Arikawa
Warning: de volgende twee boeken zijn vooral zeer verleidelijk om te lezen voor kattenliefhebbers.
Zelf heb ik dit boek dan ook uitgekozen vanwege het woord ‘kat’ in de titel. Tsja, ik ben dan al gauw om. Het boek stelde mij ook verder gelukkig niet teleur. In het boek gaat de hoofdpersoon op reis met een kat op het dashboard. De kat heet Nana en was al eerder in het verhaal bij de hoofdpersoon aan komen lopen. De ontwikkeling van de man die met zijn kat op reis ging, was heel boeiend en fascinerend. Je leert hem goed kennen door de personen die hij tegenkomt. Ook kijk je af en toe vanuit het perspectief van de kat Nana, wat wel even wennen is. Maar goed, een kat die op het dashboard meereist is toch wel een beetje ‘de droom’ – voor een kattenliefhebber. De reden achter de reis is echter minder vrolijk en ook wel hartverscheurend, dus het is zeker een boek dat je raakt. Een aanrader, maar je moet er wel tegen kunnen dat je dus een deel meekrijgt vanuit het perspectief van de kat. Ik vond dit namelijk soms onnatuurlijk voelen, ondanks mijn grote obsessie voor katten. 

Wabi sabi – Francesc Miralles
Ook hier ben ik – heel eerlijk – gevallen voor de kat op de voorkant. Ik kan wel heel hoogdravend vertellen dat het iets anders was, maar het was toch vooral de kat. Uiteraard  gaf het feit dat het boek zich voor een deel afspeelt in Japan uiteindelijk wel de doorslag. Dit boek heeft ook nog een sterke spirituele laag die veel toevoegt aan het verhaal.
Net als in Reisverslag van een kat komt een kat zomaar aanwandelen in het leven van een man. In dit geval ook een man die alleen is. Deze kat zorgt er echter voor dat de hoofdpersoon meer contacten krijgt, want deze professor was erg op zichzelf en veel alleen. De kat zorgt er onder andere voor dat er een band ontstaat tussen de man en de dierenarts. Uiteindelijk leiden alle gebeurtenissen tot een reis naar Japan waar de hoofdpersoon op zoek gaat naar de betekenis van de uitdrukking wabi sabi. Dit is dan ook meteen het meest spirituele gedeelte van het boek. Opnieuw echt een aanrader, vooral als je ook spiritualiteit zoekt in boeken. Wel had het soms wat ‘vage’ wendingen en bleef ik het lastig vinden om écht te begrijpen wat wabi sabi inhoudt.

Film: An (Sweet bean)
Deze film heb ik ooit als dvd uit de bib gehaald en hij staat voor zover ik weet niet op een online streamingdienst. Het is dan ook een unieke film. Je moet wel heel erg openstaan voor langzame films. Er gebeurt vrij weinig, maar tegelijkertijd gebeurt er heel veel. Het begrip slow cooking wordt in deze film in de meest letterlijke zin toegepast en dat is precies wat ik er zelf zo prachtig aan vind. Terwijl je het proces van het maken van adukibonenpasta te zien krijgt, kom je meer te weten over de levens van de mensen die de pasta maken. Vooral het thema afzondering door ziekte wordt heel ontroerend in beeld gebracht en de angst die heerst voor mensen die ooit ziek zijn geweest.   

Films: Studio Ghibli
Voor diegene die Studio Ghibli nog niet kennen: het is een Japanse filmstudio die veel bekende anime-films heeft geproduceerd. En ik vind het erg lastig om maar één titel als tip te geven. Eigenlijk kun je alle films van Studio Ghibli wel kijken, zolang je maar van anime houdt – en anders ga je er wel van houden ;). De films zijn fantasierijk, bijzonder mooi gemaakt en hebben allemaal een uniek verhaal. De film die ik het laatste heb gekeken is Howl’s moving castle. Ook dit fantasierijke verhaal zit schitterend in elkaar en kenmerkt zich door veel bizarre en betoverde figuren. Denk aan een vuurtje dat praat en een huis kan verplaatsen of een behulpzame vogelverschrikker die rond kan huppelen en de deur voor je openhoudt.


Een andere film die ik heb gekeken is Kiki’s delivery service. Een film over een jonge heks die haar gave moet ontdekken. Deze film is magisch en zeer aandoenlijk. Ik kon me heel sterk inleven in het kleine heksje Kiki dat samen met haar kat naar een land ver weg ging om zichzelf te ontdekken. Andere titels die ik je kan aanraden zijn The cat returns en Arrietty the Borrower. Een zeer bekende film van Studio Ghibli is Spirited Away, maar dit vind ik niet perse de mooiste film die door hen geproduceerd is. Overigens geef ik nu de Engelse titels, omdat dit makkelijker zoekt, maar alle films zijn Japans gesproken. Mocht de taal niet meteen op Japans staan, dan kan ik je aanraden het wel in het Japans te kijken, omdat dit de sfeer beter weergeeft. Een groot pluspunt is trouwens dat de films nu allemaal op Netflix staan, dus mocht je hier een abonnement op hebben: veel kijkplezier! 🙂

Pfoe, dat zijn een hoop titels. Dit geeft mij toch het inzicht dat ik misschien meer Japan-fan ben dan ik eerder dacht. Ik hoop in ieder geval dat ik jullie heb kunnen inspireren om een van deze titels te lezen of te gaan kijken. Ook als je (nog) niet zoveel met Japan hebt, kan ik je alsnog de meeste boeken en films uit mijn blog aanraden, omdat het überhaupt mooie verhalen zijn. 😉 Ik hoop in ieder geval dat ik je enthousiast heb kunnen maken voor een paar boeken of films!

Hebben jullie ook een voorliefde voor Japanse boeken en films? En zo ja, wat is dan jouw favoriet?