Lees dieper: 4 prikkelende manieren om anders te lezen

Lezen is ontzettend fijn. Met een goed boek waan je je in een compleet andere wereld. Even weg uit je eigen bestaan. Het laat je meeleven met heel verschillende personages en dat werkt ontspannend. Ook kan lezen je aan het denken zetten over diverse thema’s of je iets leren over een andere tijd. Zo leerde ik dankzij het boek Little Women hoe het leven er voor vrouwen op het Amerikaanse platteland in de 19de eeuw uit zag en gaf het boek De zon is ook een ster mij stof tot nadenken over het thema migratie.

Lezen verveelt nooit. Ten eerste omdat er eindeloos veel verschillende boeken zijn. Maar ook omdat er tal van manieren van lezen zijn! Daarmee bedoel ik niet dat je al wandelend of ondersteboven uit het raam hangend kunt lezen. Ik bedoel dat je je op heel veel manieren kunt verdiepen in een boek. Denk aan het zoeken naar de betekenis achter een verhaal, je verdiepen in de tijd dat het geschreven is of het boek kritisch bevragen. Een goed boek geeft uiteraard ook zonder dieper na te denken al veel plezier. Maar het is juist bij zo’n boek dat het loont om er wat dieper in te duiken. Ik geef je hier 4 manieren om dit te doen.

Wat doet die wateraap in het verhaal? (DE METAFOOR)
De eerste manier slaat vooral op hoe je leest. Je hoeft eigenlijk niets meer te doen dan je ogen open te houden en na te denken over wat er voorbij komt. In een boek zitten namelijk vaak grote metaforen: wezens, voorwerpen, ruimtes of gebeurtenissen die los lijken te staan van het verhaal, maar eigenlijk juist symbool staan voor het verhaal. Een mooi voorbeeld komt uit het boek De wateraap van Marike Heitman. In het boek gaat een vrouw, Elke, naar een professor om over haar hypothese te praten van de wateraap. Mijn alarmbellen gingen toen rinkelen. Want waarom gaat ze het hebben over die specifieke wateraap? Uiteindelijk begreep ik dat de wateraap een soort tussenvorm is tussen land en water. De hoofdpersoon, Elke, voelt zichzelf ook een beetje een ‘tussenpersoon’. Ze voelt zich nergens thuis en weet niet goed of ze een man of vrouw is. De wateraap is daarmee een prachtige metafoor voor hoe Elke zich voelt. Wil je zelf een metafoor opsporen? Dan is het dus belangrijk om naast de verhaallijn – wat de personages doen in het boek – te letten op vaak terugkerende personen, voorwerpen, ruimtes of wezens die op het eerste gezicht random lijken. Juist zulke toevalligheden kunnen op een diepere betekenis duiden.  

Wat wil de schrijver mij vertellen over de maatschappij? (DE CONTEXT)
De volgende manier voor verdieping werkt bij het ene boek beter dan bij het andere. Je kunt namelijk op zoek gaan naar de maatschappelijke context waarin het boek is geschreven en je hier ook los van het boek in verdiepen, zodat het verhaal een plaats krijgt in een groter geheel. Je kunt nadenken over de tijd waarin het boek zich afspeelt of welk maatschappelijk probleem het boek aanstipt. Het boek Little Women speelt zich bijvoorbeeld in een heel andere tijd – en dus context – af dan die waarin we nu leven. Ik las dat de vader meevecht in “de oorlog”. Welke oorlog kan dat geweest zijn en wat betekende deze oorlog voor die tijd?  Na wat research ontdekte ik meer over de Amerikaanse Burgeroorlog. Onder andere las ik dat de rechten van slaven voor het eerst werden bevochten. Zo begreep ik vervolgens ook meteen meer over de familie uit het boek en over hun persoonlijke idealen.

Je kunt natuurlijk ook letten op maatschappelijke thema’s. Gaat het boek veel over oorlog, feminisme, ongelijkheid, discriminatie, armoede? Een ander voorbeeld biedt het boek Adres onbekend van Susin Nielsen. Dit boek beschrijft een leven als dakloze. Voor velen van ons is dit een onvoorstelbaar scenario, maar het boek moedigde me aan om me in te leven. Zo bereikt de schrijfster ook haar doel: het onder de aandacht brengen van het thema dakloosheid.
Een laatste voorbeeld komt van de schrijfster Hanna Bervoets. Vrijwel al haar boeken spelen zich af in de huidige tijd en je ziet dat ze inhaakt op de uitdagingen van nu. Vraag je maar eens af: waarom schrijft ze over een pluizig bolletje waaraan iedereen verslaafd is? Een dat tegen je praat en altijd met je meegaat? Kunnen we bolletje misschien vergelijken met drugs of symboliseert het juist onze telefoonverslaving? Vaak is het antwoord niet eenduidig en dat maakt het juist spannend: ontrafel de blik van de schrijver op de maatschappij!

Wat vinden anderen van dit boek? (RECENSIES)
Vaak als ik een boek heb gelezen dat me echt heeft geraakt of dat ik interessant vond, speur ik het internet af naar recensies. Ik heb natuurlijk al een mening na het lezen, maar ben ook altijd benieuwd naar wat anderen uit het boek hebben gehaald. Vaak ontdek ik door het lezen van recensies diepere lagen of verborgen details in het boek. Ook vind ik het leuk als meningen uiteenlopen. Waarom vindt iemand een boek fantastisch dat ik heel saai vond? Heb ik het anders gelezen of geïnterpreteerd?
Nog leuker wordt het als een boek lichtelijk controversieel is. Zo las ik laatst het boek Onverwacht van Jenni Hendriks en Ted Caplan en ontdekte ik achteraf door een recensie dat er veel ophef over het boek is. Omdat ikzelf geen aanstoot had genomen aan het boek raakte ik nog nieuwsgieriger naar de mening van anderen. Ik bleek het niet eens te zijn met de ophef en vind het nog steeds een mooi boek met een sterk verhaal. Maar voor verdieping zorgt het lezen van recensies en blogs zeker.
Overigens kun je uiteraard ook recensies lezen vóórdat je het boek oppakt. Zo komen er veel boeken op mijn pad waarnaar op andere blogs of websites verwezen werd. Dan zijn recensies gewoon fijne inspiratie voor mijn to read-lijst.

Waarom doet de schrijver dit? (WIJZE VAN VERTELLING)
De laatste manier pas je misschien automatisch al toe en benadert de algemene analyse van boeken. Vragen die ik mezelf daarbij stel zijn bijvoorbeeld: waarom worden delen van het verhaal overgeslagen in de vertelling? Waarom kijken we plots door de ogen van de partner? Waarom heeft de schrijver gekozen voor een ik-perspectief? Wat doet die flashback daar? Deze WAT en WAAROM vragen helpen je meer grip te krijgen op wat de schrijver je wil laten zien vertellen. Overigens hebben sommige schrijvers er kritiek op dat hun boeken zo geanalyseerd worden op school of de universiteit. Ze benadrukken dat ze helemaal niets speciaals bedoelden met die tijdsprong of die ene flashback en dat het puur is gedaan om de leesbaarheid te verhogen. Maar onthoud, soms zit er wel degelijk iets achter de wijze van vertelling. Blijf dus altijd vragen stellen.

Lees dieper – de PRAKTISCHE TIP
Mijn praktische tip om dieper te lezen volgt nu: schrijf een paar vragen die voor jou interessant zijn op een boekenlegger, zodat je ze altijd bij de hand hebt. Zo triggeren ze (zelfs onbewust) je brein om naar de antwoorden te zoeken.

En wil je even liever lezen zonder het boek onder een vergrootglas te leggen, dan schuif je de vragen gewoon opzij en geniet je weer van het verhaal zoals het tot je komt. Jij bent de lezer en jij mag het boek lezen, precies zoals jij wilt.

9 thoughts on “Lees dieper: 4 prikkelende manieren om anders te lezen

  1. Hey Lotte! Wat leuk dit, mooie website! En goed dat je dit doet om het lezen te stimuleren. Ik lees in deze ‘rustige tijd’ elke week wel een boek inmiddels dus ik heb het lezen ook hervonden 🙂

    Liked by 1 person

    1. Wat leuk dat je meer leest nu! 🙂 Er vallen inderdaad toch veel afspraken weg en vooral de avonden zijn nu altijd helemaal vrij, dus dan ga ik ook automatisch toch meer lezen.
      Wat tof trouwens dat je ook een eigen website hebt! Dat wist ik helemaal niet.

      Liked by 1 person

  2. Ja heeft ook weer zo zijn voordelen deze tijd 🙂 ! Haha wat grappig dat kan jij op deze manier ook zien natuurlijk! Heb hem ook nog niet zo lang, sinds een half jaar ongeveer. Mag wel weer eens een update krijgen zie ik nu 😉

    Like

  3. Ik heb zelf Nederlands gestudeerd, en ik merk dat ik dit onbewust vaak doe bij boeken. Voor wie weinig ervaring heeft met ‘lezen met een vraag in je achterhoofd’: lees eens een detective of thriller en probeer de vraag ‘wie heeft dit gedaan’ of ‘wat is er gebeurd’ te beantwoorden voor de hoofdpersoon erachter is. Op die manier kun je het makkelijk oefenen.

    Like

Leave a Reply to booksometea Cancel reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s